Sağlıkta Adres Başkent

HASTALIKLAR

Arteryel yetmezlik, İmmun baskılanma, otoimmün hastalıklar, Ro-

matoid Artrit, Solunum ve kalp hastalıkları, oksijen eksikliği, Şeker

hastalığı, Anemi (kansızlık), Kanser varlığı, Venöz hastalıklar.

SİSTEMİK FAKTÖRLER

Yetersiz beslenme ve uygunsuz sıvı alımı, yetersiz uyku, stres, ilaç-

lar, radyoterapi tedavisi, hareketsizlik, zayıf yaşam koşulları, iske-

mi/hipoksi, sigara içimi, idrar ve dışkı tutamama, ileri yaş.

YARANIN ÖZELLİKLERİ

Yara da cansız dokuların ve yabancı cisim varlığı, enfeksiyon

varlığı, ödem ve/veya selulit varlığı. Enfeksiyonlu yarada; yara

ve çevre dokuda aşırı ve artan ağrı olur. Yara boyutlarının bü-

yümesi gözlemlenebilir. Yarada yoğun pis bir koku, yetersiz

granülasyon veya nekrotik materyal, tünel, cep, maserasyon,

kızarıklık, ödem, ısı artışı gözlemlenir. Apse gibi sıvıların var-

lığı, hastada ateş, üşüme ve titreme gibi sistemik belirtiler oluş-

turur. Böyle bir durumda antibiyotik kullanılması gerekebilir.

Yaranın özelliğine göre gümüş salınımı yapan bir yara bakım

malzemesi ile pansuman yapılabilir. Her şeyden önemlisi böyle

bir yaraya cerrahi işlem (debridman) uygulanır.

YETERSİZ YARA BAKIMI

Pansumanda toksik maddelerin kullanılması, temizlik ve pan-

sumanın çıkartılması sırasında maruz kalınan travma, çok sık

pansuman değişimi, uygunsuz pansuman materyali seçimi. En-

düstriyel olarak hazırlanmış yüzlerce sayıda pansuman malze-

mesi ve ideal pansuman ortamını sağlayacak klasik kullanılan

yöntemler vardır. Ancak burada önemli olan; her yaraya uygun,

ideal bir pansuman malzemesinin olmamasıdır. Yaranın gerek-

sinimlerine göre seçilecek ürün ile yara uygun eşleştirilmelidir.

Öncelikle varsa yaranın nekrotik dokulardan arındırılması, en-

feksiyondan korunması, uygun nemli ortamın sağlanmasıdır.

DİYABETİK HASTADA AYAK YARALARI

Kan şekeri kontrolsüz olduğunda vücutta bir çok dokudaki hücrede osmotik yük artar

ve hücre hasarına yol açabilecek metabolik ürünler oluşur. Bu hücresel hasar sonucunda

ayakta büyük damarlarda tıkanma ve pıhtı oluşumu, mikro düzeyde küçük damarlarda

beslenme yetersizliği gelişir. Sinir hasarı sonucunda, terleme işlevi bozulur, cilt kuru ve

çatlak olur, his kaybı olur. Sinir hasarı sadece duyu fonksiyonlarını etkilemez ayrıca kas

ve eklemlerin hareket bozukluğuna neden olur. Ayakta zayıf kaslar ve şekil bozuklukları

oluşur. Ayağın basınç noktaları değişir. Neticede ayakta yaralar açılır, enfeksiyonlar geli-

şir ve hatta bunların en ileri formu gangren görülebilir. Şeker kontrolü bozuk hastalarda

yara iyileşmesini olumlu yönde etkileyen hücresel ve metabolik faktörler de hasara uğrar

ve açılan yaraların iyileşmesi gecikir ve hastalığın daha sorunlu seyretmesine neden olur.

Diyabetik ayak, hem hasta hem de sağlık bakım sistemleri için ciddi sonuçları olan önem-

li bir sorundur. Multidisipliner yaklaşım ile hastaların hastanede yatış süresi, ampütasyon

oranları ve tedavi maliyetleri azalmaktadır. Düzenli ayak bakımı, eğitim, basit hijyenik

uygulamalar, uygun ayakkabı seçimi gibi basit uygulamalar ile ülser oluşumunda %50

azalma sağlanabilir.

VENÖZ ( TOPLAR DAMAR ) ÜLSERLER

Ayakta hareketsiz durulduğunda venöz basınç yaklaşık 90 mm/Hg dır. Egzersiz sırasında

basınç yaklaşık %80 oranında azalır. Kaslar gevşediğinde derin venler perforan venler

aracılığıyla yüzeyel sistemdeki kanı emer. Egzersiz sonrası venöz basınç yeniden istra-

hat değerine döner. Bacak kasılmaları ile oluşan kuvvet kompartmanlar arasında venlere

basınç uygular. Kapakçıklar ileriye doğru açılır ve venöz kan kalbe doğru ilerler. Kaslar

gevşediğinde kapakçıklar kapanır ve geriye kaçışı engeller. Bu sayede uyluk-ayak-baldır

kas pompaları ve toplardamarlardaki kapaklar sayesinde venöz ülserler oluşmaz.

Venöz ülser özelikleri

Variköz ven, derin Ven Trombozu veya venöz yetmezlik öyküsü vardır. Bacağın 1/3 alt iç

kısmında oluşurlar ( Tozluk alanı), Düzensiz, kenarları kanamalıdır. Sığ zeminde granü-

lasyon ve eksüdasyon (Yara sıvısı) artmıştır. Ağrı şiddetli değildir. Bacakta Ödem (şişlik)

olur. Cilt değişiklikleri ve ciltte renk değişiklikleri olabilir. Venöz ülser, bacak toplarda-

marlarındaki yetmezlik nedeniyle genellikle ayak bileği çevresi ve bacakta açılan yaradır.

Halk arasında varis yarası olarak da bilinmektedir. Bu yaralar genelde çok zor iyileşir

ve tekrarlayabilir. Hastalığın genel olarak görülme sıklığı 1000’de 1 ile 4 arasında de-

ğişmektedir ancak yaşla görülme sıklığı da artar. Genç yaşlarda kadın ve erkeklerde eşit

görülse de 40 yaş üstünde kadınlarda daha sıktır.

SIK KARŞILAŞILAN KRONiK YARALAR